ΠΑΛΑΙΟΚΑΣΤΡΟ ( ΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ)



Παλαιοκαστρο ενας αρχαιολογικος χωρος και μια θαμμενη ιστορια χιλιαδων χρονων. Τιποτα δεν θυμιζει σημερα οτι εδω ηταν το καστρο της αρχαιας Καισαρειας, μονο μια επιγραφη.Εγκαταλειψη σε ολο της το μεγαλειο αγκαθια, χορτα, και θαμνους αντικριζεις αν τελικα καταφερεις να φτασεις στο χωρο αυτο, ο δρομος ειναι δυσβατος και μονο για τρακτερ και μεγαλα οχηματα . Ουτε λογος για ανασκαφες και αξιοποιηση της περιοχης απο την αρχαιολογικη Υπηρεσια εδω και πολλα χρονια.Το καστρο της αρχαιας Καισαρειας βρισκοταν επανω σε λοφο στην παραποταμια περιοχη του Αλιακμονα και σε αποσταση τριων περιπου χιλιομετρων απο το σημερινο οικισμο της Καισαρειας.O λοφος αυτος καλυπτεται απο πλατεια και επιπεδη επιφανεια ογδοντα περιπου στρεμματων. Απο τα νοτιοδυτικα, νοτια και ανατολικα, περιβαλλεται απο ψηλες και αποτομες πλαγιες, που το καθιστουν οχυρο φυσικο. Μονο στα βορειοδυτικα ο χωρος ειναι βατος και ομαλος και γιαυτο το λογο, αυτοι που εκτισαν το καστρο, το ενισχυσαν προς αυτην την πλευρα με πολυ ψηλα και παχια τειχη, ωστε δυσκολα να προσβαλλρται απο τους επιδρομεις.



Αφηγηση για την παρανομη αλλα αναγκαια για εκεινες τις εποχες εκσκαφη και μεταφορα των οικοδομικων υλικων απο το καστρο στον οικισμο, απο τον Τζελο Δημητριο κατοικο του οικισμου. (Πατηστε Play.στο βιντεο)   <<Στις φωτογραφιες μερικα απο τα ευρηματα στο χωρο του καστρου απο τους κατοικους του οικισμου την περιοδο των ανασκαφων>>.

  

                                                                     











ΤΟ ΚΑΤΩ ΡΕΜΑ (Ο ΚΑΤ΄ΝΟΣ Ο ΛΑΚΚΟΣ)

Ο οικισμος της Καισαρειας επι πολλες δεκαετιες χρησιμοποιουσε τα νερα του λακκου για ποτισμα του καμπου, αλλα κυριως προμηθευονταν το ποσιμο νερο που αναβλυζε σε ενα σημειο της οχθης του ρεματος, και στη θεση (Το βυρο τ'μπαϊοτα). Λεγεται ετσι γιατι στο συμειο αυτο υπηρχε μεγαλο βαθος του νερου και στροβιλισμος με μεγαλη ταχυτητα, με αποτελεσμα να ειναι πολυ επικινδυνο, εκει εχασε την ζωη του καθως κολυμπουσε ενα παιδι της οικογενειας Βιλδου, η (Μπαϊοτα). Οι οχθες του ρεματος ηταν καταφυτες απο φτερες, πλατανια, λευκαδια, και θαμνους, και μαζι με τον ηχο του νερου, και τα τιτιβισματα των πουλιων δημιοργουσαν το τελειο συνολο φυσικης αρμονιας. Σημερα πολυ λιγα δενδρα φιλοξενουνται στις οχθες του ρεματος, και ποιο λιγα δυπλα στους αγρους. Χαθηκαν επισης οι φωνες των γυναικων που καθημερινα με τα γκιουμια, σταμνες και αλλα δοχεια κουβαλουσαν σε παρεες το νερο στο χωριο για της αναγκες της οικογενειας. Επισης στα νερα του λακκου επλυναν τις κουβερτες, βελεντζες και οτι αλλο ηταν βαρυ και μεγαλο, και τα μετεφεραν με γαίδουρακια. Μαγικες εικονες μιας χαμενης εποχης. (Πατωντας το Pleyer στο βιντεο 2 βλεπετε τις γυναικες του οικισμου να μεταφερουν νερο απο τον κατω λακκο οπως παλια).

Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΚΑΜΠΟΣ ΤΗΣ ΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ.

Πριν απο την δημιουργια της τεχνικης λιμνης του Πολυφυτου στην παραποταμνια περιοχη της Καισαρειας απλωνονταν ενας μεγαλος καμπος, που καλυπτε χιλιαδες στρεμματα αρδευομενης ευφορης γης.Η πλουσια σοδεια και η αισθητικη ομορφια αυτου του καμπου ηταν απεριγραπτη.Ο καμπος ποτιζοταν απο τα νερα του προαναφερθεν κατω λακκου μεσω τσιμεντενιων αυλακιων του αρδευτικου εργου Καισαρειας.Η εκτροπη του νερου προς την περιοχη του καμπου γινοταν με ενα φραγμα (δεση το αποκαλουσαν οι κατοικοι) που ηταν δυπλα και ανατολικα του παλαιοκαστρου.

ΤΟ ΔΑΣΟΣ ΤΗΣ ΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ (ΝΤΣΙ)

Μεταξυ του καμπου και της αριστερης οχθης του Αλιακμωνα ποταμου υπηρχε ενα πανεμορφο δασος πανω απο χιλια στεμματα καλυμμενο απο πυκνα πλατανια και φτερες (καραγατσια), τα οποια δημιουργουσαν ενα πλουσιο λιβαδι, καταλληλο για βοσκη των ζωων (γιδοπροβατων, βοδιων, βουβαλιων, αλογων, αγελαδων και αλλων). Το δασος αυτο περιβαλλοταν απο τη ΒΔ πλευρα με ελη και ΝΔ βρεχοταν απο τα νερα του Αλιακμωνα ετσι ωστε να αποτελει ενα ειδος μικρης νησιδας. Γιαυτο οι Καισαριωτες το αποκαλουσαν <<ντσι>> (απο την παραφθορα της λεξης νησι).

ΟΙ ΝΕΡΟΜΥΛΟΙ ΤΗΣ ΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ

Αφηγηση απο τον Παναγιωτη Μαστορα ( Πανο) για τον νερομυλο της οικογενειας Μαστορα (Παπανικολα). Πατηστε Play στο βιντεο.

Οι νερόμυλοι ήταν η βιομηχανία της παλιάς εποχής. Η κινητήριος δύναμή τους ήταν το νερό των πηγών  όπου μέσω της κάναλης, κινούσε τη φτερωτή του μύλου και αυτή με τη σειρά της την μυλόπετρα. Έτσι άλεθαν τις σοδειές τους, όπως το σιτάρι, το κριθάρι και το καλαμπόκι. Σε πολλούς νερόμυλους υπήρχαν και νεροτριβές, όπου έπλεναν τα βαριά μάλλινα υφαντά, όπως κουβέρτες, βελέντζες, τσιόλια κ.α..Στην Καισαρεια υπηρχαν δυο νερομυλοι ο ενας που ηταν ποιο πανω κοντα στο ρεμα ηταν της οικογενειας Μαστορα Αθανασιου,ενω ο ποιο κατω ηταν της οικογενειας Κακαρετσα Ευαγγελου,και Γεωργιου,ο οποιος και επαψε να λειτουργει πολυ νωριτερα. 

Η ΠΛΟΥΣΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ (ΟΡΓΑΝΟΠΑΙΚΤΕΣ)

Ενα μικρο αφιερωμα στους οργανοπαικτες και τραγουδοποιους της Καισαρειας που για σειρα ετων διασκεδασαν τους χωριανους τους και οχι μονο , σε γαμους πανηγυρια , και καθε ειδους εκδηλωσεις.Ε

πισης αξιζει να πουμε οτι η μουσικη και το τραγουδι τους δεν ηταν ενα επαγγελμα αλλα λειτουργημα.Τους ευχαριστουμε για την προσφορα τους , και ελπιζουμε να τους μιμηθουν τα νεα παιδια της Καισαρειας για την συνεχεια της παραδοσης μας.Ας θυμηθουμε μαζι τα ονοματα τους : 1) Μουταφτσης Δημητριος κλαρινο - 2) Καναβας Χρηστος λαγουτο - 3) Γκογκομητρος Γεωργιος νταουλι - 4) Παπαζησης Βασιλειος βιολι - 5) Παπαζησης Ιωαννης λαγουτο -6) Γαυρος Ευαγγελος ντεφι -7) Ρουσοπουλος Γιαννης ( Ζαχαριας ) κλαρινο - 8) Τσιαγιας Παναγιωτης βιολι - 9) Τσιαγιας Χαρισιος κλαρινο - 10) Σκουτελας Κων / νος ακορντεον - 11) Τρουμπουκης Γρηγοριος βιολι -12 ) Ρουσοπουλος Ιωαννης κλαρινο - 13) Παπαζησης Ελευθεριος ντεφι - 14)Γκογκομητρος Παναγιωτης κρουστα .

ΟΙ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕIEΣ ΣΤΟΝ ΟΙΚΙΣΜΟ ΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ

Καλλιεργεια καπνου

Η καλλιέργεια του καπνού έφτασε στην Ελλάδα από τον Πόντο και από τα παράλια της Μικράς Ασίας . Στην αρχή καλλιεργή8ηκε στην Ανατολική Μακεδονία και στη συνέχεια διαδόθηκε και στις υπόλοιπες περιοχές της χώρας .

Σημαντικά ιστορικά στοιχεία για την καλλιέργεια του καπνού και τη σημασία της κατά το το 18ο και 19ο αιώνα , αναφέρονται στο έργο του Δημητρίου Ζωγράφου " Η ιστορία της Ελληνικής Γεωργίας " . Τα στοιχεία αυτά που σε μεγάλο βαθμό αντλούνται από το βιβλίο του Γάλλου Μποζούρ " Πίναξ του Εμπορίου της Ελλάδος » (1978) , προέρχονται δε από τις περιηγήσεις του στην Ελλάδα κατά το 18ο αιώνα και πριν την Ελληνική Επανάσταση .

Χαρακτηριστικά ο Μποζούρ , αναφερόμενος στα καπνά της Μακεδονίας , σημειώνει : " Ο καπνός είναι , μετά το βαμβάκι , ο πλουσιότερος κλάδος της Ελληνικής εξαγωγής . Αι καπνοφυτείαι καταλαμβάνουν το 1 / 8 των καλλιεργησίμων γαιών και δίνουν πόρον ζωής εις 20.000 οικογένειας . Η Μακεδονία είναι , εις όλον τον κόσμον , καπνοκαλλιέργεια την για κατάλληλος εξοχήν χώρα η κατ ' , παράγει δε 11,200 μπάλλες καπνού » και συνεχίζει : " Γη καπνοφυτεμένη , σιτοκαλλιέργεια η δίδει που εκείνου διπλάσιον συνήθως προϊόν ακαθάριστον έτος δίδει κατ ' , αλλά η καλλιέργεια και η περιποίησις του καπνού απαιτούν φροντίδας αι οποίαι ελαττώνουν πολύ τας οφελείας του καπνοφυτευτού . Και μολονότι δεν διακρίνονται ούτοι , ούτε δια τας οικονομικάς ανέσεις των , ούτε δια την ευκολίαν καταβολής των φόρων , εν τούτοις προτιμούν γενικώς την καπνοκαλλιέργειαν από τη σιτοκαλλιέργειαν . Αι γαίαι προς καπνοπαραγωγήν πωλούνται ακριβότερον , πρέπει λοιπόν να παράγουν πλειότερον από τους σιτοπαραγωγούς " . Στην Καισαρεια η καλλιεργεια του καπνου ειχε ενταθει στην δεκαετια του 60 με αποκορυφωμα το 70, και 80, σημερα ειναι πολυ ελαχιστη η παραγωγη .

 ( Η αλογιστη χρηση φυτοφαρμακων στην καλλιεργεια του καπνου επαιφερε δυστυχως πολλους θανατους στον οικισμο ) .

Καλλιεργεια καλαμποκιου

Η σπορά γίνεται κατά την άνοιξη , γιατί το καλαμποκι είναι ευαίσθητο στο ψύχος . Γίνεται με διασκορπισμό των σπόρων ή σε αυλακιές . Οι σπόροι σκεπάζονται με σβάρνισμα . Σήμερα η σπορά γίνεται με ειδικές σπαρτικές μηχανές , ομοιόμορφη σε βάθος και σε κανονικές αποστάσεις . Το έδαφος πρέπει να είναι ελαφρό και δροσερό . Χρειάζεται καλή καλλιέργεια και λίπανση . Καλύτερη απόδοση έχει η ποτιστική καλλιέργεια . Με τον υβριδισμό πετυχαίνεται επιθυμητή ποικιλία με μεγάλη στρεμματική απόδοση . Τα σπέρματα των νέων φυτών , όταν σπαρθούν , δε μας δίνουν τα ίδια αποτελέσματα , γι ` αυτό οι καλλιεργητές κάθε χρόνο προμηθεύονται νέο σπόρο . Το κ . είναι φυτό αδηφάγο και εξαντλεί το έδαφος από τα θρεπτικά συστατικά , γι ` αυτό επιβάλλεται η αμειψισπορά με σιτάρι , κριθάρι , σίκαλη ή ψυχανθή , η οποία συντελεί στην ανανέωση των συστατικών του εδάφους . Οι απαραίτητες καλλιεργητικές φροντίδες για καλύτερη επιτυχία και απόδοση είναι οι εξής : Σκάλισμα 2-3 φορές με ανάλογη αραίωση των φυτών , παράχωμα , πότισμα , αδέλφωμα ( απομάκρυνση παραφυάδων του φυτού ) , κορφολόγημα κ.ά. Η συγκομιδή γίνεται γύρω στα τέλη Αυγούστου μέχρι τα μέσα Οκτωβρίου , ανάλογα με την ποικιλία . Οι ρόκες κόβονται , ξεφλουδίζονται και αφήνονται να ξεραθούν τελείως . Ακολουθεί εκκοκκισμός και αποθήκευση . Στην Καισαρεια παλια ηταν το βασικο προϊον που χρισημοποιουσαν οι κατοικοι για πολλες χρησεις , οπως και το ψωμι ( μπομποτα ) που ηταν πολυ διαδεδομενο .

Σιταρι
Το σιτάρι είναι από τα αρχαιότερα φυτά . Πότε ακριβώς καλλιεργήθηκε για πρώτη φορά και ποια είναι η άγριά του μορφή δεν είναι απόλυτα γνωστό . Η ποικιλία των ονομάτων στις διάφορες γλώσσες δείχνει ότι από τους προϊστορικούς ακόμα χρόνους η καλλιέργειά του ήταν διαδομένη σε χώρες μακρινές μεταξύ τους . Οι Κινέζοι π.Χ. , θεωρούν το σιτάρι δώρο του Ουρανού . Μνημεία αρχαιότατα στην Αίγυπτο παρουσιάζουν το σιτάρι γνωστό πριν από τους ποιμένες βασιλείς και ανάγουν την εισαγωγή του στη θεά Ίσιδα . Οι Αρχαίοι Έλληνες θεωρούν ότι η θεά Δήμητρα δίδαξε την καλλιέργεια του σιταριού στον Ελευσίνιο Τριπτόλεμο .

Το σιτάρι αντέχει σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες , ζώνη πολική την μέχρι αναπτύσσεται και αυτό γι ' . Η μεγάλη όμως θερμοκρασία και η φωτεινότητα της ατμόσφαιρας ευνοούν περισσότερο την ανάπτυξή του . Στον ισημερινό όμως η καλλιέργεια περιορίζεται , εξαιτίας των λίγων βροχών . Το έδαφος προετοιμάζεται καλά και σπέρνεται κατά το φθινόπωρο . Μερικές ποικιλίες σιταριού σπέρνονται την άνοιξη . Σε κάθε στρέμμα χρησιμοποιούνται 10-25 κιλά , ανάλογα με το έδαφος και τον καιρό . Η βλάστηση του σιταριού διακόπτεται . Ειδος συναλλαγης για την προμηθεια των βασικων ειδων αναγκης των κατοικων του οικισμου . ( Λαδι , ρυζι , σαπουνι , κ.α. ) .

Μποστανι

 Σχεδον καθε οικογενεια του οικισμου ειχε το δικο της μποστανι , τα ποτιστικα χωματα της Καισαρειας και ιδιαιτερα του καμπου της εδειναν πλουσια σοδια σε καρπουζι και πεπονι , αλλα και σε αλλα ειδη , οπως κολοκυθες που ηταν πολυ χρισημες γιατι ηταν τροφη για τα ζωα , και για παρασκευη γλυκου , και πητας . Χαρακτηριστικο ηταν οτι σε καθε μποστανι εχτιζαν και μια καλυβα για να μενουν τα ατομα που το φυλαγαν , συνηθως οι ποιο γεροι , η νεα παιδια που δεν μπορουσαν να βοηθησουν σε αλλες γεωργικες εργασιες του καλοκαιριου που ηταν πολλες . ( Στη φωτογραφια φενεται ο καμπος της Καισαρειας που τωρα ειναι λυμνη , και το μποστανι του Θωμα Ρουσοπουλου 1972) .

Η λαχανοκηποι του οικισμου η μπαχτσιεδια

Ηταν μικρα αγροτεμαχεια στην δυτικη πλευρα του χωριου , και οχι τυχαια αλλα γιατι στο σημειο αυτο περνουσε ο πανω λακκος με τα νερα του τα ποτιζαν , φυσικα με την σειρα και αφου περισσευε νερο απο τους νερομυλους του χωριου  για να αλεσουν οι κατοικοι τοσο το σιταρι για ψωμι οσο και τα υπολοιπα , οπως και καλαμποκι που παλαιοτερα με αυτο το αλευρι ζυμωναν την παραδοσιακη μπομποτα.Στα μικρα αυτα ποτιστικα αγροτεμαχεια εβαζαν οτι χρειαζοταν για την καλοκαιρινη αλλα οχι μονο διατροφη . Ντοματες , πιπεριες , μελιτζανες , κρεμμυδια , πρασσα , λαχανα , και οτι αλλο ηταν δυνατον να χωρεσει σε αυτην την μικρη εκταση . Στην περιοχη αυτη την περιοδο του καλοκαιριου ηταν διασπαρτη στον αερα η μυρωδια της ντοματας , και των αλλων κυπευτικων , μια μυρωδια που σημερα λειπει . Και μιας και αναφερθηκαμε στα μπαχτσιεδια , και με τα οποια ηταν συνδεδεμενη η παρουσια του Αγροφυλακα , στην συνεχεια θα πουμε δυο λεξεις για τον τοτε αγροφυλακα η ( Ντραγατι ) . Σημερα εκει που καποτε ευφορουσαν τα λαχανικα δεσποζει η εγκαταλειψη,παλαιες εγκαταστασεις αποξηρανσις καπνων,ναϊλον πεταμενα,και χορτα,πολλα χορτα.Τιποτα δεν θυμιζει εκεινες τις εποχες,που αν και δεν ειχαν μηχανηματα εν τουτης υπηρχε αρμονια μεταξυ της φυσης και των ανθρωπων και πανω απ΄ολλα καθαρο περιβαλλον.Τα μονα που εμειναν ανεπαφα μεχρις στιγμης ειναι καποια μεγαλα δενδρα,μαρτυρες της αλλαγης του τοποιου και των ανθρωπων . Ο πανω λακκος απαψε να υφισταται εδω και πολλα χρονια με αποτελεσμα να εγκαταλοιπονται οι καλλιεργιες κηπευτικων και στην θεση τους να βλεπουμε σημερα σιτιρα.